Borsa felaketin eşiğinde. Ali Babacan fon krizinin oluşturduğu tehlikeyi Fatih Altaylı'ya anlattı

Özet

Ana noktalar

• Ali Babacan, sermaye piyasalarında yaşanan fon skandalının, 2018’den sonra başlayan yönetimsel hatalar ve güvensizlik sorunundan kaynaklandığını belirtiyor; bu dönemde bağımsız kurumların ortadan kaldırılması, sorumluluk zincirini kırarak sorunun büyümesine neden oldu. 0:50
• Sermaye piyasalarının temelinde **güven** olmadan işlevselliğini sürdüremeyeceğini vurgulayan Babacan, 2012’de hazırlanan ve 2013’te uygulanmaya başlanan yeni sermaye piyasası yasasının, teknolojik ve hukuki altyapıyla uluslararası standartlara uygun olduğunu ancak **personel sorunları** nedeniyle sistemin bozulduğunu açıklıyor. 3:45
• 2018’den sonra başlayan **başkanlık sisteminin** bağımsız kurumları (Merkez Bankası, SPK, BRSA) tek bir kişinin kontrolü altına almasıyla, denetim mekanizmalarının ortadan kalkması, skandalın büyümesine yol açtı; Babacan, ‘**Tek bir imza yetkisi, tek bir sorumluluk**’ ilkesinin ihlal edildiğini ve bu sistemin sorunları gizlemeye yönelik psikolojik etkileri olduğunu söylüyor. 5:18
• Babacan, **şeffaflık ve sorumluluk** eksikliğinin skandalın ana nedeni olduğunu belirtiyor; ‘**Kimseye acıma duygusu gösterilmeden**, haksız kazanç elde edenlerin her bir kuruşu iade edilmesi gerekiyor’ diyor ve bu süreçte **yargı değil, uzman görev gücü** ön plana çıkmalıdır. 9:55
• Skandalın çözümünde **TMSF (Savunmasız Depozitler Kurumu)** gibi kurumların yetkilerinin genişletilmesi ve **özel bir görev gücü** kurulması gerektiğini öne sürüyor; görev gücü, sermaye piyasası uzmanlarından oluşan bir ekip olmalı ve **hukuki süreçlerin hızlandırılması** için yetkili kılınmalıdır. 23:01
• Skandalın boyutu (15-25 milyar dolar) Türkiye ekonomisi için büyük değilken, **bireysel etkisi** ciddi; örneğin, 455.000 kişinin 1 milyon lira altındaki yatırımlarının öncelikli olarak iade edilmesi gerektiğini ve **önceliklendirme** ile adaletin sağlanabileceğini savunuyor. 32:57
• Yabancı sermaye akışının azalması ve **MSCI’nin Türkiye’yi ‘önemli piyasa’ (frontier market) kategorisine düşürme tehdidi**, skandalın uluslararası boyutunu ve ekonomik riskini artırıyor; Babacan, **yabancı yatırımcılara güven veren şeffaf ve hızlı çözümler** gerektiğini vurguluyor. 40:14
• Sistemdeki sorunların **yasa değil, personel ve yönetim** sorunlarından kaynaklandığını belirten Babacan, **SPK ve Borsa İstanbul yönetimlerinin değiştirilmesi** gerektiğini; ‘**Trafik kazası yaşayan sürücüler gibi**, sorumlu olup olmamalarına bakılmaksızın görevden alınmalı ve yeni ekibin yönetime geçmesi sağlanmalıdır’ diyor. 52:31
• Çözüm sürecinde **uluslararası hukuk ve avukatlar** gerekeceği için, **hızlı ve etkili bir yasal çerçeve** oluşturulması öneriliyor; Babacan, **TMSF’nin yetkilerinin genişletilmesi** veya yeni bir kanunla özel bir görev gücü kurulmasının, skandalın çözümünde kritik olduğunu belirtiyor. 52:31
• Son olarak, Babacan, **güvenin yeniden kurulması** için **hukuki süreçlerin hızlandırılması**, **sorumluların belirlenmesi** ve **adaletin sağlanması** gerektiğini vurgulayarak, ‘**Bu sorun 2 yıl içinde çözülebilir**, ancak **siyasi irade ve yönetimsel kararlılık** eksikliği durumunda daha da büyüyebilir’ uyarısında bulunuyor. 52:31