7) KPSS - MEB / AGS Coğrafya - Türkiye'de İklim Bilgisi - Sıcaklık - Bayram Meral - 2026

Özet

Ana noktalar

• Türkiye'nin iklimi, matematiksel (mutlak) ve özel (göreceli) konum faktörlerinin etkisi altındadır; özel konumun etkisi daha fazladır. 1:01
• İndirgenmiş sıcaklık haritaları, yükseltinin iklim üzerindeki etkisini ortadan kaldırarak, sadece enlem ve denizellik-karasallık gibi faktörlerin etkisini gösterir. 2:00
• Türkiye dönenceler dışında olduğu için güneş ışınlarını hiçbir zaman dik açıyla almaz ve cisimlerin güney yamaçları kuzey yamaçlarından daha sıcak olur (bakı etkisi). 3:37
• Matematiksel konum gereği Türkiye, Kuzey Yarımküre'de yer aldığından güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklıklar ve deniz suyu tuzluluğu azalır, ayrıca dört mevsim yaşanır, cephe yağışları ve batı rüzgarları görülür. 5:03
• Özel konum faktörleri olan denizler, kara parçaları, basınç merkezleri ve yer şekilleri, Türkiye'de aynı anda farklı iklim tiplerinin görülmesine neden olur. 7:18
• Yıllık sıcaklık farkı en az Karadeniz kıyılarında, en fazla ise Kuzeydoğu Anadolu'da görülürken, don olayları en az Akdeniz kıyılarında yaşanır. 11:29
• Denizellik, kıyı bölgelerde yıllık ve günlük sıcaklık farklarını azaltırken, nem ve yağış miktarını artırır; karasallık ise iç kesimlerde sıcaklık farklarını artırır ve yağışı azaltır. 13:31
• Türkiye'nin genelinin karasal olmasının temel nedeni, dağların kıyıya paralel uzanarak nemli havanın iç kesimlere girmesini engellemesidir. 21:42
• Türkiye'de batıdan doğuya gidildikçe yükselti arttığı için sıcaklıklar azalır, bu durum özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'nin soğuk olmasında etkilidir. 40:16
• Kış sıcaklık ortalamasının yüksek ve güneşli gün sayısının fazla olması nedeniyle seracılık faaliyetleri en yoğun Akdeniz kıyılarında, özellikle Antalya çevresinde yapılır. 54:31